Het boek:
Rondom de Tegenpool
Voorlopig gaat het hier maar over één boek: Rondom de tegenpool. Dit is het eerste deel in de IJzige Eilanden-trilogie. In deze reeks wordt de geschiedenis beschreven van negentien (groepen van) eilanden die, naar alle windrichtingen verspreid, in de omgeving van Antarctica liggen.
Het eerste hoofdstuk in het boek beschrijft de rol van de Hollanders in de zoektocht naar het onbekende Zuidland, Terra Australis Incognita. De reizen van onder andere Le Maire & Schouten, Tasman en Roggeveen komen aan bod. Ook komt er een antwoord op de vraag: "Wie heeft Antarctica ontdekt?"
In de volgende vijf hoofdstukken gaan over Peter I Øy, Bouvetøya, Îles Kerguelen, the Heard and McDonald Islands en the Balleny Islands, wordt beschreven.
Het laatste hoofdstuk gaat over de zoektocht naar verdwenen eilanden. Vele bekende poolreizigers hebben tijd en energie besteed om deze eilanden te vinden. Of ze dat deden vanuit de overtuiging dat een eiland juist wel of juist niet bestond, maakt voor het eindresultaat niets uit. Geen van de eilanden is daadwerkelijk gevonden.
Nieuwsgierig geworden naar Rondom de tegenpool? Hier alvast een inkijkje.
>>> Emerald Island.
Tijdens de eerste dagen van 1840 proberen de schepen van the United States Exploring Expedition onder leiding van Charles Wilkes (1798-1877) Macquarie Island te bereiken, maar ze worden door wind uit de verkeerde richting daarvan weerhouden. Wilkes besluit in plaats daarvan richting de positie van Emerald Island koers te zetten. “During the 9th we passed the site of Emerald Isle, situate, as has been stated, in latitude 57° 15' S., and longitude 162° 30' E., but saw nothing of it, nor any indications of land, which I therefore infer does not exist in the locality where it is laid down.”
Gebruikte literatuur: Wilkes, C. (1845) Narrative of the United States exploring expedition, during the years 1838, 1839, 1840, 1841, 1842 (vol. II). Lea and Blanchard. https://doi.org/10.5962/bhl.title.69333
Vele jaren later, op 31 mei 1909, is de Nimrod, na afloop van the British Antarctic Expedition 1907-1909, onderweg van Sydney naar Engeland. Voor een straffe wind uit vaart het schip onder leiding van kapitein John King Davis (1884-1967) over de positie waar Emerald Island zou moeten liggen. Het is vroeg in de avond, maar het is een heldere nacht met goed zicht rondom. In The Nimrod's homeward voyage in search of doubtful islands noteert Davis daarom: “if there had been even low land in the vicinity we should have seen it.” En toch wordt jaren later, in het seizoen 1930-1931 als de Discovery tijdens het tweede deel van de British, Australian and New Zealand Antarctic Research Expedition in de zuidelijk oceaan rondvaart, een kaart gebruikt waarop het eiland staat aangegeven als: “Emerald I. (?)”. <<<
Gebruikte literatuur: Davis, J.K. (1909) The Nimrod's homeward voyage in search of doubtful islands. In E.H. Shackleton. The Heart of the Antarctic (vol. 2). William Heinemann.
Nog steeds nieuwsgierig?
>>> A message in a bottle
Toen James Cook (1728-1779) op 24 december 1776 het uiterste noordwesten van de archipel in zicht kreeg was dat niet toevallig, hij was er al dagen naar op zoek geweest. Hij was op de hoogte van de ontdekking door Kerguelen en dus is er sprake van een herontdekking. Vanaf Eerste Kerstdag gaat de bemanning aan land, om pinguïns te vangen en water en gras voor de dieren aan boord te halen. Vanwege de beperkte flora en fauna, noemt Cook het eiland Island of Desolation. Cook vaart alleen langs de noordkant van de archipel en zet al na vijf dagen koers richting Nieuw-Zeeland.
Gebruikte literatuur: Beaglehole, J.C. (Ed.). (1967) The journals of Captain James Cook on his voyages of discovery: The voyage of the Resolution and Discovery 1776-1780. The Hakluyt Society.
John Ledyard (1751-1789), marinier aan boord van de Resolution, heeft een eigen journaal van de reis bijgehouden, dat opnieuw is uitgegeven als The last voyage of Captain Cook. Daarin beschrijft hij op 27 december de niet alledaagse vondst van “a glass bottle suspended by wire between two rocks; it was corked and sealed over with a parchment within it.” Nadat de fles bij Cook gebracht is, blijkt dat op het perkament teksten in het Frans en het Latijn zijn geschreven. Daarin wordt vermeld dat Kerguelen het eiland in 1772 heeft ontdekt en wordt het eiland in korte bewoordingen beschreven, althans volgens Ledyard. James Zug, de bewerker van Ledyards journaal, meldt in een eindnoot verder nog dat de fles in 1796 door de bemanning van een Amerikaans schip opnieuw gevonden en daarna meegenomen is. Toen bevatte deze drie boodschappen: die van Kerguelen, van Cook en van een derde kapitein. Een dergelijke eindnoot vraagt om verder speurwerk. <<<
Gebruikte literatuur: Zug, J. (Ed.). (2005) The last voyage of Captain Cook: The collected writings of John Ledyard. National Geographic Society.